Voorschoten en het kanaal van Corbulo.

De Romeinen.

Eerdere bewoners in onze streken waren de Romeinen. Zij beheersten de Lage Landen tot ver boven de grote rivieren in onze noordelijke provincies en in het noorden van het huidige Duitsland. De hoofdstad was Keulen.

Beheersen van een dergelijk groot gebied vraagt een groot paraat leger met een adequate logistiek. Opstandige Friezen en Chaucen plunderden bij voortduring de door de Romeinen bezette gebieden tot in Noord Frankrijk aan toe.

De Romeinen groeven 47/50 na Chr. een kanaal tussen de monding van de Oude Rijn en de Maas.
Waarom groeven zij dit kanaal ?
Was er de noodzaak voor een dergelijke verbinding ?
En waar groeven zij dit kanaal ?

Onlangs is in de Starrenburgpolder in de gemeente Voorschoten een gedeelte van de houten beschoeiing gevonden (Groot Voorschoten 2 april 2015).
Bron:http://nl.wikipedia.org/wiki/Kanaal_van_Corbulo#/media/File:Tirion_RomanNetherlands_1750.jpg
Senator van Keizer Claudius – Gnaeus Domitius Corbulo.
Senator Corbulo, werd door Keizer Claudius aangesteld als zijn vertegenwoordiger over de Noordelijke Provincies. In de functie van generaal slaat hij opstanden van de Friezen neer en brengt de vloot van de Chauken (bevolking in het noorden van Duitsland) tot zinken.
Echter vanwege een door Keizer Claudius geplande invasie van Brittannia (Engeland) verbiedt Claudius Corbulo verdere veldtochten en acties ten noorden van de Rijn. Corbulo moet zijn legers terug trekken achter de grenslijn die de Rijn vormt. De sporen van de romeinse aanwezigheid zijn in het huidige Nederland nog steeds vindbaar.

Waarom gaf senator Corbulo de opdracht dit kanaal te graven.
Er waren verschillende belangrijke redenen.
De Noordzee is, zoals bij iedere watersporter bekend, een moeilijk bevaarbaar water. Voeg daarbij de type schepen van de Romeinen. De Romeinse schepen waren niet berekend op onze noord- en zuidwester stormen.
Zwaar weer in voor- en najaar inclusief de gevaarlijke zandbanken die onze kust kenmerken maakte scheepvaart over de Noordzee niet zonder gevaren.

De bevoorrading aan materieel en manschappen zou bij stormen volkomen stil komen te liggen.

Het te graven kanaal zou het dan gemakkelijker maken om de nieuwe forten langs de Neder-Rijn, te bevoorraden. Schepen uit het Rijnland konden zich na voltooiing eenvoudig en veilig verplaatsen naar de monding van de Maas (de Helinium) om de
lading over te dragen aan zeewaardige schepen aan de monding van de Rijn bij Katwijk. Dit was vooral handig omdat in deze jaren, veel soldaten kwamen uit het Rijnland en volgens plannen van de Keizer Claudius moesten gaan vechten in Groot-Brittannië. Het project kan behoord hebben tot de Claudian hervorming van het leger. Lees ook de slag bij Haduenna 28 nChr. die als een keerpunt zou kunen worden gezien voor de romeinse overheersing
(Bron:http://15.125.95.243/SEM.Archive.WebSvcs.Interfacing/DocumentHandler.ashx?Dir=SEM_PDF&File=SEM_10_1. P.32/33)
((Museum fur antike Schifffahrt,
De reconstructie van een romeins oorlogsschip dat op de Mainz)
Rijn werd gebruikt.
(Bron:http://www.livius.org/a/germany/mainz/mainz_mas_warship_s.JPG)

Maar ook – Ledigheid is des duivels oorkussen moet Corbulo hebben gedacht. Want Corbulo brengt de vloot van de Chauken tot zinken. Deze plunderden onder leiding van de Cananefatische oud-legionair Gannascus de kust van Gallia Belgica en Germania Inferior. De Rijn wordt vervolgens door Keizer Claudius als noordgrens vastgesteld en met de noordelijke volken worden afpsraken gemaakt. De Frisii worden belastingplichtig en blijven onder Romeins bestuur. De rivier geldt als scheidingslijn tussen de gebieden, en als bindend element, doordat dit vervoer en communicatie vereenvoudigt. Maar dat betekende rust voor de krijgsmannen.

De expansiedrift van Rome.
Keizer Claudius verbiedt dus verdere veldtochten tegen de Germanen aan de andere kant van de Rijn, en wel omdat hij de “Prioriteit Advocate” geeft aan de invasie van Britannia. Corbulo laat dan maar een verbinding tussen de Maas en de Oude Rijn graven waar zijn naam aan is gegeven. De soldaten, door de terugtrekking uit het noordelijke deel van de Lage Landen, kregen zo een teveel aan vrije tijd. Het leger werd hervormd. En om te voorkomen dat zij gingen muiten en andere hinderlijke bezigheden uitvoeren liet Corbulo hen tussen Maas en Rijn een gracht graven van 23 mijl.
(Bron: http://benbijnsdorp.nl/annot11 .html).

Rond 47 na Chr. gaf Corbulo deze opdracht dit “kanaal” te graven. Wat vervolgens veilig kon worden gebruikt voor het vervoeren van goederen tussen de verschillende legerplaatsen langs de noordelijke grens van het Romeinse Rijk. Varen over de “gevaarlijke” Noordzee was hierdoor niet nodig. De Keizer heeft Corbulo de onderscheiding van een triomf verleend, hoewel hij feitelijk geen oorlog had gevoerd (Bron: ANNALES XI,12/22: Messalina; Claudius. Germanië.Benbijnsdorp.nl).

De Romeinse soldaten groeven dit kanaal door al bestaande kreken en riviertjes komend vanaf de strandwallen, met elkaar te verbinden. (Bron: https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/RP-P-OB-77.797)

Zo ontstond dit verbindingskanaal in het gebied dicht langs de strandwallen waar o.a. ook Voorschoten ligt.

Het kanaal van Corbulo ligt op een smalle strook tussen de oude duinen en de veengebieden op de oostelijke oever. De hoofdstad van de Caninefaten, Voorburg, werd

zo’n vier kilometer ten zuidwesten van de waterscheiding tussen de stroomgebieden van Maas en Rijn gesticht, nu Leidschendam (Bron:LIMES Werelderfgoedlijst van Unesco).

De blauwe lijn op de kaart geeft de vermoedelijke plaats van het gegraven kanaal aan. Iets oostelijker gelegen dan de huidige Vliet. De lijn loopt vlak langs de bebouwing van Vlietwijk in de groenstrook langs de Vliet.
Zie internet (http://www.livius.org/place/fossa-corbulonis/)

Voor de juiste plaatsbepaling is de ons bekende geografie van Tacitus wat onduidelijk. Hij bekommerde zich niet zo om correcte dateringen of locaties. Vermoedelijk wordt er de ‘Vliet’ bedoeld met fossa Corbulensis, die vanaf Leiden zuidwaarts liep via Voorburg, evenwijdig aan de kust, om uit te monden ter hoogte van het tegenwoordige Vlaardingen in het Helinium, een wijde zeeboezem. Toekomstige opgravingen zullen meer en meer duidelijkheid gaan geven.

LEIDEN
Negen gemeenten uit onze regio hebben een akkoord gesloten over de erfgoednominatie van de Limes, de voormalige Romeinse grens langs de Rijn. Ook minister Jet Bussemaker (Cultuur) en vertegenwoordigers van de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland zetten in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een krabbel onder de intentieverklaring.
Samen met nog zestien andere Nederlandse gemeenten gaan men zich inzetten om de Limes op de Werelderfgoedlijst te krijgen. De negen gemeenten in onze regio die de intentieverklaring hebben ondertekend zijn: Bodegraven-Reeuwijk, Katwijk, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Noordwijk, Oegstgeest, Rijnwoude, Voorschoten en Zoeterwoude (Bron: Omroep West – 27-1-2014).

Bronnen: ANNALES XI,12/22: Messalina; Claudius. Germanië door Benbijnsdorp.nl
Annalen 13.34 Krijgsverrichtingen in het Oosten in 58.nl
http://www.livius.org/place/fossa-corbulonis/
Fossa Corbulonis – Livius
LIMES Werelderfgoedlijst van Unesco
Omroep West – 27-1-2014
Publii cornelii Taciti annales door Ben Bijnsdorp
Roman maps rodinbook.nl
Seneca Latijnse tekst en een nederlandse vertaling door Ben Bijnsdorp Tussen Maas en Rijn http://benbijnsdorp.nl/annot11.html
Vlietwijk en het kanaal van Corbulo – 26 oktober 2014 door Th.L. Keijzer

Advertenties